Twelve Monkeys

Het idee voor de film kwam van executive producer Robert Kosberg, een bewonderaar van de korte film La Jetée van Chris Marker, die deze ervan overtuigde het project aan Universal Pictures voor te stellen als basis voor een sciencefictionlange film.

Terry Gilliam accepteerde het regiewerk van de film net nadat hij zijn project voor de adaptatie van Dickens' A Tale of Two Cities had opgegeven, en het was slechts de tweede film die hij regisseerde zonder het scenario te schrijven of mee te schrijven.

Vanwege zijn eerdere conflict met Universal over de definitieve versie van Brazil eiste Gilliam het privilège van final cut en kreeg het; in ruil hiervan eiste de studio dat de film niet verboden zou zijn voor personen onder de 18 jaar en niet langer zou zijn dan 2 uur 15 minuten.

Terry Gilliam wilde aanvankelijk Nick Nolte om James Cole te spelen en Jeff Bridges voor Jeffrey Goines, maar Universal verzette zich ertegen; Nicolas Cage en Tom Cruise werden ook voorgesteld voordat Gilliam Bruce Willis koos.

Gilliam was aanvankelijk niet overtuigd door de keuze van Brad Pitt voor de rol van Jeffrey Goines, maar de castingdirecteur overtuigde hem; Pitt werd ingehuurd voor een bescheiden cachet van ongeveer 500.000 dollar, daar hij destijds nog geen ster was.

Om zich op zijn rol voor te bereiden bracht Brad Pitt verschillende weken door met het observeren van de psychiatrische afdeling van het ziekenhuis van de Tempel Universiteit in Philadelphia voordat de opnamen begonnen.

Bruce Willis moest elke opnamedag opnieuw drie tatoeages krijgen (een gevangenennummer op de schedel en een streepjescode aan elke kant van de nek), en Gilliam had hem een lijst gegeven van acteurticjes die hij moest vermijden, in het bijzonder zijn beroemde 'stalen blik'.

De opnamen vonden plaats van 8 februari tot 6 mei 1995 vooral in Philadelphia en Baltimore in volle winter, wat weerkundige problemen veroorzaakte, en Gilliam raakte gewond toen hij halverwege de opnamen van een paard viel.

Vanwege onvoldoende budget om in studio op te nemen gebruikte het team verlaten gebouwen: de voormalige Eastern State Penitentiary gevangenis in Philadelphia voor het inrichtinghuis, de internationale luchthaven van Baltimore en het Pennsylvania Convention Center voor luchthavenschènes, en een ongebruikte elektriciteitscentrale voor de verhoren van Cole.

Voor een scène waarin de schaduw van een hamster die in zijn rad draait voorbij op een muur zou verschijnen, weigerde het dier mee te werken, en Gilliam bracht een hele dag door met het opnemen van deze scène die slechts enkele seconden zou duren.

De architect Lebbeus Woods spande in februari 1996 een rechtszaak tegen Universal aan, stellende dat zijn werk 'Neomechanical Tower (Upper) Chamber' zonder toestemming was gebruikt voor de futuristische verhoorkamer; hij won de rechtszaak maar accepteerde uiteindelijk het handhaven van de scènes tegen een financiële schadevergoeding van zes cijfers.

Het hoofdthema van de partituur gecomponeerd door Paul Buckmaster is geïnspireerd op de Suite Punta del Este van de Argentijnse tangocomponist Astor Piazzolla.

De film bevat verschillende verwijzingen naar Vertigo van Alfred Hitchcock: Cole en Railly schuilen in een bioscoop die een Hitchcock-marathon vertoont, Railly wordt blond als het personage van Kim Novak, en zij draagt dezelfde mantel als die van Novak in de oorspronkelijke film.

De scène waarin Cole wakker wordt in het ziekenhuis omgeven door wetenschappers die in koor spreken is een rechtstreekse verwijzing naar de scène 'Dry Bones' uit de televisieserie The Singing Detective van Dennis Potter.

Brad Pitt won de Golden Globe voor beste acteur in een bijrol en werd genomineerd voor de Oscar in dezelfde categorie, maar verloor van Kevin Spacey voor Usual Suspects.