Mechaniczna pomarańcza

Anthony Burgess sprzedał prawa do ekranizacji swojej powieści za jedyne 500 dolarów, wkrótce po jej wydaniu w 1962 roku.

Pierwotnie w rolę Alexa i jego bandy planowano obsadzić zespół The Rolling Stones, przy czym Mick Jagger był rozważany na główną rolę, a reżyserować miał Ken Russell.

Scenarzysta Terry Southern napisał wcześniejszą wersję scenariusza z myślą o obsadzeniu The Beatles, a Mick Jagger wraz z całą czwórką The Beatles podpisali petycję proszącą, by Jagger zagrał Alexa, a muzykę skomponowali The Beatles - projekt ten nigdy nie doszedł do skutku.

Kubrick oparł scenariusz na skróconym amerykańskim wydaniu powieści, w którym wydawca usunął ostatni, bardziej optymistyczny rozdział - reżyser twierdził, że nie czytał pełnej wersji książki, dopóki niemal nie skończył pisać scenariusza.

Malcolm McDowell został wybrany do roli Alexa po tym, jak Kubrick zobaczył go w filmie „if....” (1968); na pytanie, dlaczego go wybrał, Kubrick odpowiedział: „Potrafisz emanować inteligencją na ekranie”.

To McDowell zaproponował strój bandy Alexa, pokazując Kubrickowi swoje krykietowe białe ubranie - Kubrick poprosił, by suspensorium (jockstrap) noszone było na wierzchu kostiumu, a nie pod spodem.

Słynna scena piosenki „Singin' in the Rain” podczas gwałtu była całkowitą improwizacją McDowella - Kubrick poprosił go o zatańczenie podczas piątego dnia kręcenia sceny, uznając, że scena gwałtu wypada zbyt sztywno, a aktor wybrał tę piosenkę, bo znał tylko połowę jej tekstu.

Podczas kręcenia sceny terapii metodą Ludovico McDowell zadrapał rogówkę i tymczasowo oślepł; obecny na planie prawdziwy lekarz zakraplał mu oczy roztworem soli fizjologicznej, by nie wysychały podczas przymusowego trzymania powiek otwartych.

McDowell złamał kilka żeber podczas kręcenia sceny upokarzającego pokazu scenicznego.

Do sceny skoku Alexa z okna w próbie samobójczej użyto unikalnej techniki specjalnej - kamerę Newman-Sinclair z mechanizmem zegarowym zrzucono w pudełku, obiektywem w dół, z trzeciego piętra hotelu Corus; ku zaskoczeniu Kubricka kamera przetrwała sześć ujęć.

Kubrick chciał wykorzystać w filmie utwór „Atom Heart Mother” zespołu Pink Floyd, jednak grupa odmówiła zgody.

Ścieżka dźwiękowa zawiera więcej muzyki Rossiniego niż Beethovena, mimo że to właśnie IX symfonia Beethovena odgrywa kluczową rolę fabularną.

Zdjęcia kręcono w Londynie i okolicznych hrabstwach między wrześniem 1970 a kwietniem 1971 roku, między innymi na ponurym blokowisku Thamesmead South, na Brunel University w Uxbridge oraz w barze mlecznym Korova zbudowanym w Shenley w hrabstwie Hertfordshire - wybór lokalizacji wynikał częściowo z fobii Kubricka związanej z dalekimi podróżami.

Po tym jak film powiązano z kilkoma naśladowczymi aktami przemocy w Wielkiej Brytanii, w tym z zabójstwem starszego bezdomnego przez 16-letniego chłopca, Kubrick sam zażądał wycofania filmu z brytyjskich kin w 1973 roku - pozostał on tam praktycznie niedostępny aż do śmierci reżysera w 1999 roku.

Film był objęty cenzurą w Polsce aż do upadku komunizmu.

Film był zakazany w wielu krajach, m.in. w Irlandii (od 1973 do 1999), w Singapurze (przez ponad 30 lat), w RPA podczas apartheidu (13 lat) oraz w Brazylii za czasów dyktatury wojskowej, gdzie w wersji z 1978 roku genitalia i piersi aktorów zakryto czarnymi kropkami.

W Stanach Zjednoczonych film pierwotnie otrzymał kategorię wiekową X; później Kubrick zastąpił około 30 sekund bardziej jednoznacznych scen łagodniejszymi ujęciami, by uzyskać kategorię R przy ponownej premierze w 1972 roku.