Ekspres Polarny

Tom Hanks wykupił prawa do adaptacji książki w 1999 roku po tym, jak przeczytał ją swoim dzieciom, marząc o zagraniu roli Konduktora i Świętego Mikołaja.

Autor książki, Chris Van Allsburg, długo nie zgadzał się na sprzedaż praw do ekranizacji, ale zmienił zdanie, gdy dowiedział się o zaangażowaniu Toma Hanksa. Jednym z warunków sprzedaży było to, by film nie był animowany, gdyż Van Allsburg obawiał się, że animacja źle odda jego bohaterów.

Pierwotnie reżyserem filmu był Rob Reiner, a premiera planowana była na grudzień 2001 roku. Po wielokrotnych opóźnieniach w lutym 2002 roku zastąpił go Robert Zemeckis, który wraz ze scenarzystą Williamem Broylesem Jr. napisał od nowa scenariusz, rozbudowując role drugoplanowych postaci i dodając nową postać Włóczęgi.

Zemeckis uznał, że wersja aktorska filmu byłaby niewykonalna finansowo i artystycznie – kosztowałaby około miliarda dolarów zamiast 160 milionów i pozbawiłaby historię stylistyki oryginalnych ilustracji książki. Dlatego zdecydował się na nową technikę - filmowanie aktorów metodą motion capture w czarnej hali studyjnej.

Technika motion capture była bardzo kosztowna - produkcja pochłaniała około miliona dolarów za minutę materiału filmowego, co zmusiło twórców do znalezienia dodatkowego studia współfinansującego, ponieważ Universal Studios odrzuciło propozycję udziału w projekcie.

Tom Hanks zagrał w filmie sześć różnych ról, w tym postać małego chłopca, którego głos później podłożył Daryl Sabara. Początkowo Zemeckis rozważał, by Hanks zagrał wszystkie postacie w filmie, ale aktor był tym wyczerpany, więc liczbę ról ograniczono.

Był to ostatni film z udziałem Michaela Jetera, który zmarł 30 marca 2003 roku, zanim zdążył dokończyć nagrywanie swoich kwestii jako maszynista i palacz. Po jego śmierci aktor André Sogliuzzo dokończył nagrania i przedubbingował większość wcześniej nagranych kwestii Jetera.

Dwie postacie w filmie - Smokey i Steamer - jako jedyne nie zostały zrealizowane techniką motion capture, głównie ze względu na dużą różnicę w rozmiarach i bardziej karykaturalny charakter tych postaci; zostały zaanimowane tradycyjnie przy użyciu szkieletowych riggów animacyjnych.

Lokomotywa w filmie została wzorowana na rysunkach prawdziwego parowozu Pere Marquette 1225. W lipcu 2002 roku Warner Bros. zwróciło się do Steam Railroading Institute, które udostępniło do filmu m.in. żarówkę, mechanizm rozrządu i skrzynkę węgla z oryginalnej lokomotywy, a także nagrało jej dźwięki.

Piosenka „Believe” napisana przez Alana Silvestriego i Glena Ballarda była nominowana do Oscara za najlepszą piosenkę oryginalną, a podczas ceremonii wykonali ją Josh Groban i Beyoncé; utwór zdobył też nagrodę Grammy w 2006 roku.

Film przyniósł początkowo 286 milionów dolarów przy rekordowym jak na animację budżecie 165-170 milionów dolarów, a dzięki wznowieniom kinowym jego łączne światowe zyski wzrosły do 318,2 miliona dolarów.

Ekspres polarny był pierwszym w historii pełnometrażowym filmem animowanym przeznaczonym do wyświetlania w formacie IMAX i przez pięć lat utrzymywał rekord najwyższych wpływów w kinach IMAX, dopóki nie pobił go „Avatar” w 2009 roku.